تبلیغات
حیوانات - علوم
علوم

علوم دوم راهنمایی


  فصل 7 – كاربرد سنگ ها و كانی ها

بطور كلی،‌كانی ها و سنگ ها در تأمین انرژی،‌مواد اولیه ی منابع وجواهر سازی كاربردهای فراوانی دارند.



  تأمین انرژی :

انسان برای ادامه ی زندگی خود احتیاج به انرژی دارد. از انرژی برای متعادل ساختن دمای محیط زندگی و كار،‌راه اندازی صنایع و وسایل نقاط استفاده می كند. منبع اصلی تأمین انرژی سنگ ها هستند. از میان سه گروه سنگ ها، سنگ های رسوبی با تأمین 87 درصد از انرژی مصرفی انسان اهمیت ویژه ای دارند.

 


  نفت و گاز :

همه ی محصولات نفتی از نفت خام تهیه می شود. نفت خام مایعی تیره رنگ است و بوی مخصوص دارد. نفت خام تركیب شیمیایی ثابت و معینی ندارد. اما بیشترین قسمت آن تركیب هایی از هیدروژن و كربن است. نفت خام از موجودات بسیار كوچك دریایی به نام پلانكتون بوجود آمده كه به حالت شناور در آب دریا زندگی می كنند. عمر پلانكتون ها معمولاً كوتاه است و پس از مرگ بقایای آن ها بر كف دریا فرو می ریزد. اگر شرایط در كف دریا مناسب باشد این بقایا در لابه لای رسوبات دانه ریز حفظ می شوند و پس از میلیون ها سال بر اثر فشار لایه های بالایی و گرما به نفت و گاز تبدیل می شوند.
به سنگ هایی كه نفت در آن ها تشكیل می شود، اصطلاحاً سنگ مادر می گویند. نفت پس از تشكیل، در اثر فشار از سنگ های دانه ریز مادر به سمت بالا حركت می كند و اگر موانعی در سر راه آن نباشد، به سطح زمین می رسد و با هوا تركیب می شود و به مواد بی ارزشی تبدیل می گردد. اگر در مسیر حركت نفت لایه هایی از سنگ گچ یا سنگ های رستی،‌كه به آن ها سنگ پوششی می گویند : قرار بگیرد و این لایه ها شكل مناسبی داشته باشند نفت دیگر نمی تواند به حركت خود ادامه دهد و در درز و شكاف و حفره های سنگ های زیرین این لایه ها كه به سنگ مخزن موسوم اند جمع می شود. معمولاً به همراه نفت و گاز مقداری آب شور هم وجود دارد.

 


  فكر كنید:
چرا باوجود اینكه پلانكتون ها در دریاهای قدیمی به فراوانی وجود داشته اند، در همه ی رسوبات این دریاها نفت وگاز تشكیل نشده است؟

ممكن است رسوب گذاری به آرامی صورت گرفته باشد و پلانكتون ها تجزیه شده و از بین رفته باشند . ممكن است اكسیژن موجب اكسیده شدن آنها شده باشد
 



  تحقیق كنید :
1 – بیشتر منابع نفت و گاز ایران در چه مناطقی قرار گرفته اند؟

خلیج فارس ، خوزستان،‌سرخس ،‌نواحی قم  



  2 – سنگ مخزن و سنگ پوشش منابع نفت و گاز ایران را چه سنگ هایی تشكیل می دهند؟

سنگ آهك، سنگ گچ، مارن،‌ ایندریت  



  3 – كشور ما به چه كشورهایی گاز صادر می كند و چگونه؟

بوسیله كشتی به بسیاری از كشورهای صنعتی به وسیله لوله به تركیه  



  زغال سنگ :

زغال سنگ نوعی سنگ رسوبی است. كه از باقی ماندن گیاهان،‌بین لایه های رسوبی در طی زمان های بسیار زیاد،‌تشكیل شده است. می توان آثار ساقه و ریشه های گیاهان را در داخل لایه هایی از زغال سنگ ها و سنگ های اطراف آن، در معادن مشاهده كرد. همین مطلب از نظر زمین شناسان نشان دهنده ی منشأ گیاهی زغال سنگ است.
زغال سنگ یكی از مهم ترین منابع انرژی و از عوامل بسیار مهم و تأثیرگذاری بر انقلاب صنعتی اروپا بوده است.